Veldwerk in het Boliviaanse Amazonegebied

De natuur in, bewust worden en ervaren onder begeleiding van inheemse natuurgidsen over de waarde en interactie van flora en fauna, de ecosystemen en de noodzaak het regenwoud te beschermen. Het leren over medicinale planten en herkennen hoe regenwoud dorpen en steden van drinkwater voorziet.

Foto's veldwerkprogramma 2018 in en nabij Rurrenabaque, Bolivia.

Doel
Dit project heeft tot doel het bevorderen van praktisch natuuronderwijs voor het middelbaar onderwijs in het Amazonegebied. Op de langere termijn wekt veldwerk belangstelling en enthousiasme bij scholieren om in en met de natuur te werken. Het gaat in eerste instantie om natuurbeleving, kennis van de natuur en natuurbehoud. Maar ook werkgelegenheid die het regenwoud tegenwoordig allerlei nieuwe vormen van biedt, van toerisme tot natuurbescherming. Met de bewustwording kan niet vroeg genoeg begonnen worden want de jongeren van nu bepalen mede de toekomst. Dat de lokale jeugd, net als in Nederland, onthecht raakt van de natuur bleek toen leerlingen uit Rurrenabaque, die in een van de meest soortenrijke regio’s ter wereld leven, met de Nationaal Parken Madidi en Pilón Lajas op een steenworp afstand, nog nooit in het nabije regenwoud waren geweest. Dit veldwerkprogramma kan daar verandering in brengen.

Veldwerk programma 2018
In oktober 2018 zijn in en nabij Rurrenabaque theoretische en praktische veldwerklessen gegeven door de lokale deskundige Dhr. Carlos Espinosa Montellano. Dhr. Espinosa heeft tijdens de proefjaren 2013/2014 ook zorg gedragen voor de lessen. Hij heeft brede ervaring met het geven van onderwijs en het adviseren op het gebied van bossystemen, agroforestry. De theoretische introductielessen in de schoolklas, voor leerlingen tot het vijfde jaar van de middelbare school (pre bachelor), omvatte de onderwerpen bossystemen, watercyclus, agroforestry en de basisdefinities van ecotoerisme. De praktische veldwerklessen, op Jaguareté nabij Rurrenabaque, voor leerlingen tot het vijfde jaar van de middelbare school (pre bachelor), omvatte de onderwerpen agroforestry en tropische bossystemen. Voor meerdere leerlingen een eye-opener en ze werden steeds enthousiaster tijdens de praktische activiteiten. Lees verder.

Lesmateriaal voor veldwerk in het Amazonegebied
Amazon Fund werkt aan lesmateriaal voor veldwerk specifiek gericht op het Amazonegebied en zal bestaan uit een handleiding met praktische/ technische informatie en een document met werkbladen. Deze lesmaterialen zijn momenteel in ontwikkeling en komen beschikbaar via internet en in drukvorm.

 

 

 


Locaties huidige veldwerkprojecten: Rurrenabaque Bolivia, binnenkort ook in Puerto Maldonado, Peru.

Betrokken organisaties
Het project wordt uitgevoerd door lokale organisaties/deskundigen in het Amazonegebied van Bolivia en Peru en in Nederland. Het project bevordert de kennis van het Amazongebied en draagt bij aan de bewustwording om het regenwoud in stand te houden, de natuurlijke hulpbronnen duurzaam te gebruiken en de inheemse leefgebieden te beschermen.

Leerlingen, leraren, natuurgidsen en ouders worden bij het veldwerk betrokken. Er wordt aandacht besteed aan het integreren van praktisch natuur- en milieuonderwijs in het reguliere onderwijsprogramma.

Bij de ontwikkeling van lesmaterialen t.b.v. het schooltuinenprogramma had en heeft Amazon Fund ondersteuning van de biologen Annelies en Dolf Andringa (Nederland), ecoloog Hanna Laurel (Picaflor Center Peru), Carlos Espinosa, natuurgids Leo Janco en Daniel Manzaneda (Bolivia).

Mede dankzij financiële ondersteuning van het Rabofoundation Medewerkers Fonds, het WNF-INNO fonds, Stichting BEE en particulieren wordt dit project mogelijk gemaakt.

Steun dit project
Word vrijwilliger, doneer of 

 


Praktisch veldwerk Bolivia middelbaar onderwijs 2018
In oktober 2018 zijn nabij Rurrenabaque theoretische en praktische veldwerklessen gegeven door onze lokale deskundige Dhr. Carlos Espinosa Montellano. Dhr. Espinosa heeft tijdens de proefjaren ook zorg gedragen voor de lessen. Hij heeft brede ervaring met het geven van onderwijs en het adviseren op het gebied van bossystemen, agroforestry en plattelandsontwikkeling.
De theoretische introductielessen in de schoolklas, voor leerlingen tot het vijfde jaar van de middelbare school (pre bachelor), omvatte de onderwerpen bossystemen, watercyclus, agroforestry en de basisdefinities van ecotoerisme. Aan deze lessen namen ongeveer 100 leerlingen deel. De leerlingen werden actief betrokken bij de lessen middels vragen en de interesse was groot. Het lesmateriaal was door Dhr. Espinosa samengesteld op basis van internetbronnen en eigen expertise.
De praktische veldwerklessen, op Jaguareté nabij Rurrenabaque, voor leerlingen tot het vijfde jaar van de middelbare school (pre bachelor), omvatte de onderwerpen agroforestry en tropische bossystemen. Aan deze eerste 5 lessen, die ieder 8 uur duurde, namen ongeveer 55 studenten deel.
Jaguareté, een voormalig rehabilatiecentrum voor wilde dieren, is een gebied dat deels bestaat uit inheems regenwoud en dat deels begroeid is met inheemse fruitbomen en medicinale gewassen. Tijdens de lessen werden leerlingen uitgebreid geïnformeerd over de samenhang en samenwerking van de vegetatie. En hoe je op verantwoorde wijze, met oog voor natuurbehoud en het voortbestaan van het Amazonewoud, fruitbomen en medicinale gewassen in het bos kunt kweken. Leerlingen werden actief betrokken bij het snoeien, stekken en planten.
Een opmerkelijke conclusie van deze lessen: Hoewel deze leerlingen, die midden in een van de meest soortenrijke regio’s ter wereld leven, met de nationale parken Madidi en Pilón Lajas op een steenworp afstand, waren sommige leerlingen nog nooit in het nabije bos geweest. Zij ervoeren de lessen als een eye-opener en werden steeds enthousiaster bij het deelnemen aan de praktische activiteiten.

Praktisch veldwerk middelbaar onderwijs Bolivia 2013-2014
Scholieren van middelbare scholen uit Rurrenabaque gingen met inheemse natuurgidsen het regenwoud in. Zo hoorden ze over de flora en fauna, de ecologie, de kwetsbaarheid en de noodzaak het regenwoud te beschermen.
Net als in de Westerse wereld geldt in algemene zin dat jongeren die in het Amazonegebied in een stedelijke omgeving opgroeien uit zichzelf niet al te veel belangstelling hebben voor de natuur. Ook al ligt het oerwoud er letterlijk om de hoek, het maakt steeds minder vaak deel uit van hun belevingswereld. De snelle, digitale wereld van de moderne tijd blijkt veel cooler.
Daar komt bij dat schoolvakken als biologie en aardrijkskunde vaak ervaren worden als het moeten leren van heel veel nogal abstracte, los van elkaar staande begrippen, terwijl voor practica en veldwerk geld en tijd ontbreekt. Dat is om allerlei redenen jammer. Sowieso als het gaat om natuurbeleving en natuurbehoud, maar ook omdat het regenwoud tegenwoordig allerlei nieuwe vormen van werkgelegenheid biedt, van toerisme tot natuurbescherming. Bovendien is het maar de vraag of veldwerk echt wel zo geld- en tijdrovend is. Zo biedt veldwerk in tropisch regenwoud de ideale situatie om (bijna) elk onderdeel van het vak biologie in een inspirerend, logisch en systematisch kader te plaatsen. Zoals een Nederlandse student dat verwoordde na een week veldwerk in het Amazone regenwoud: ‘Ik heb in deze week meer van biologie geleerd dan de afgelopen vier jaar op de lerarenopleiding.
Gebaseerd op onze ervaringen met veldwerk in tropisch regenwoud is het onze bedoeling om een praktische handleiding en een serie veldwerkopdrachten te ontwikkelen die ruimer bruikbaar zijn dan in één bepaald gebied, in de directe omgeving van één bepaalde school en met externe hulp. Met concrete opdrachten waarin genoemde organismen en voorbeelden eenvoudig zijn te vervangen door organismen en voorbeelden uit de eigen omgeving. En met de hulp en kennis van lokale deskundigen, zoals oorspronkelijke bewoners en natuurbeschermers. Dat veldwerkmateriaal zal dan, net als ons schooltuinmateriaal voor basisscholen, via het internet gratis beschikbaar worden gesteld.
Mede dankzij de enthousiaste inzet van Annelies en Dolf Andringa, twee nederlandse biologen die vrijwillig 2x naar Rurrenabaque waren afgereisd om begeleiding en ondersteuning te bieden, werden de proefjaren een succes.

Waarom ondersteunt Amazon Fund natuur- en milieueducatie
Het Amazone regenwoud wordt bedreigd door illegale houtkap, bosbranden, vervuiling, olie-exploitatie, mijnbouw, aanleg van wegen en grootschalige plantages. Inheemse bewoners en hun culturen staan onder druk.
Amazon Fund is bezorgd over het voortbestaan van de regenwouden. Die zijn belangrijk voor ons allemaal. Regenwouden slaan enorme hoeveelheden CO2 op, hebben grote invloed op het klimaat wereldwijd, bevatten een ongekende soortenrijkheid, inclusief een schat aan medicinale gewassen, voorzien bewoners van drinkwater en voedsel en zijn een paradijs voor natuurliefhebbers. Het Amazoneregenwoud is het grootste regenwoud op aarde. Amazon Fund is ervan overtuigd dat natuur- en milieueducatie de beste manier is om de bewoners van het Amazonegebied bewust te maken van de noodzaak hun regenwoud te beschermen.