Veldwerk in het Boliviaanse Amazonegebied

Veldwerk voor het middelbaar onderwijs
Scholieren van middelbare scholen uit Rurrenabaque gingen met inheemse natuurgidsen het regenwoud in. Zo hoorden ze over de flora en fauna, de ecologie, de kwetsbaarheid en de noodzaak het regenwoud te beschermen. In 2013 namen van 3 scholen 63 leerlingen, 6 leraren en 6 ouders deel aan ons veldwerkprogramma. Aan de theoretische veldwerklessen namen nog eens 80 leerlingen en 8 leraren deel. In 2014 waren 285 leerlingen actief in het veldwerkprogramma, dat vooral op het land van onze inheemse partner San Miguel del Bala plaatsvond. In totaal waren er 425 leerlingen bij het veldwerk betrokken.

Net als in de Westerse wereld geldt in algemene zin dat jongeren die in het Amazonegebied in een stedelijke omgeving opgroeien uit zichzelf niet al te veel belangstelling hebben voor de natuur. Ook al ligt het oerwoud er letterlijk om de hoek, het maakt steeds minder vaak deel uit van hun belevingswereld. De snelle, digitale wereld van de moderne tijd blijkt veel cooler. Dat geldt zeker zo in de vele families waarvoor de herinnering aan een zwaar boerenbestaan in de tropische landbouw nog maar één generatie oud is.

Daar komt bij dat schoolvakken als biologie en aardrijkskunde vaak ervaren worden als het moeten leren van heel veel nogal abstracte, los van elkaar staande begrippen, terwijl voor practica en veldwerk geld en tijd ontbreekt. Dat is om allerlei redenen jammer. Sowieso als het gaat om natuurbeleving en natuurbehoud, maar ook omdat het regenwoud tegenwoordig allerlei nieuwe vormen van werkgelegenheid biedt, van toerisme tot natuurbescherming. Bovendien is het maar de vraag of veldwerk echt wel zo geld- en tijdrovend is. Zo biedt veldwerk in tropisch regenwoud de ideale situatie om (bijna) elk onderdeel van het vak biologie in een inspirerend, logisch en systematisch kader te plaatsen. Zoals een Nederlandse student dat verwoordde na een week veldwerk in het Amazone regenwoud: ‘Ik heb in deze week meer van biologie geleerd dan de afgelopen vier jaar op de lerarenopleiding.’

Gebaseerd op onze ervaringen met veldwerk in tropisch regenwoud is het onze bedoeling om een praktische handleiding en een serie veldwerkopdrachten te ontwikkelen die ruimer bruikbaar zijn dan in één bepaald gebied, in de directe omgeving van één bepaalde school en met externe hulp. Met concrete opdrachten waarin genoemde organismen en voorbeelden eenvoudig zijn te vervangen door organismen en voorbeelden uit de eigen omgeving. En met de hulp en kennis van lokale deskundigen, zoals oorspronkelijke bewoners en natuurbeschermers. Dat veldwerkmateriaal zal dan, net als ons schooltuinmateriaal voor basisscholen, via het internet gratis beschikbaar worden gesteld aan iedereen die ermee aan de slag wil.

We hopen zo de belangstelling en de waardering voor het regenwoud te stimuleren en de stap naar opleiding en werk in het regenwoud aantrekkelijk te maken.

Veldwerk-Bolivia
Carlos Espinosa geeft les in praktisch veldwerk op zijn land Jaguarete, 2013.

Veldwerk Madidi
Gids van San Miguel del Bala geeft praktisch onderwijs in NP Madidi, nabij Rurrenabue.

De proefjaren 2013 en 2014 werden een succes, mede dankzij de 2 nederlandse vrijwillige biologen Annelies en Dolf Andringa.

Annelies Andringa
Annelies


Dolf