Schooltuinen in het Peruaanse Amazonegebied

Schooltuinen zijn een goede manier om leerlingen vertrouwd te maken met de natuur. Een vorm van praktisch natuur- en milieu onderwijs voor de basisschool. Zelf wroeten in de grond, zaaien, wieden, oogsten van groenten, vruchten en kruiden brengt leerlingen direct in contact met hun leefomgeving.

Foto's schooltuinenprogramma in en nabij Puerto Maldonado, Peru.

Doel
Dit project heeft tot doel het bevorderen van praktisch natuuronderwijs voor het basisonderwijs in het Amazonegebied. Op de langere termijn wekken schooltuinen belangstelling en enthousiasme bij kinderen om in en met de natuur te werken. Schooltuinen zijn zo het startpunt van bewustwording over de natuur. Zonder kennis van en betrokkenheid bij de natuur blijft de noodzaak van natuurbescherming te abstract. Met de bewustwording kan niet vroeg genoeg begonnen worden want de jongeren van nu bepalen mede de toekomst.
Schooltuinen helpen ook om het vaak eenzijdige dieet van de Amazonebevolking te verrijken met verse groenten en dragen zo bij aan betere levensomstandigheden.

Succesvol na moeizame start
Na de moeizame start in 2017, door een maandenlange onderwijsstaking, is in 2018 hard gewerkt aan en in de schooltuin van Isuyama, een dorpsgemeenschap vlakbij Puerto Maldonado. Middenin Puerto Maldonado is in 2018 ook het Colegio Trilce gestart met een schooltuin. De omstandigheden zijn er zeer verschillend met die in Isuyama. De school heeft een flink, ommuurd terrein. Een rommelhoek naast het schoolvoetbalveldje werd opgeruimd en ingericht als schooltuin. Allerlei verschillende gewassen leverden in de loop van het seizoen eetbare bladeren en vruchten op. Hoewel de productie in totaal niet groot was, was het enthousiasme van de leerlingen en de docenten groot. Lees meer over de achtergrond.

Lesmateriaal voor schooltuinen in het Amazonegebied
Amazon Fund werkt aan lesmateriaal voor schooltuinen dat beschikbaar komt via internet en in drukvorm. Het lesmateriaal zal bestaan uit een korte introductiefolder en een handleiding met werkbladen. De handleiding geeft informatie over het nut en de waarde van een schooltuin in het leerplan, hoe een voor schooltuinen te beginnen en technische informatie over de aanleg en het werken in een schooltuin in het Amazonegebied. De handleiding kan uiteindelijk worden gebruikt in de hele Amazoneregio. Momenteel wordt de eerste versie van de handleiding (Manual Huertos Escolares en la Amazonía) en de introductiefolder (Los primeros pasos) getest in Bolivia en Peru.

 


Locaties huidige projecten: Rurrenabaque Bolivia, Puerto Maldonado Peru.

Betrokken organisaties
Het project wordt uitgevoerd door lokale organisaties in het Amazonegebied van Bolivia en Peru en in Nederland. Het project bevordert de kennis van het Amazongebied en draagt bij aan de bewustwording om het regenwoud in stand te houden, de natuurlijke hulpbronnen duurzaam te gebruiken en de inheemse leefgebieden te beschermen.

Schoolkinderen, ouders en de hele gemeenschap worden bij de schooltuinen betrokken. Er wordt aandacht besteed aan het integreren van praktisch natuur- en milieuonderwijs in het reguliere onderwijsprogramma.

Bij de ontwikkeling van lesmaterialen t.b.v. het schooltuinenprogramma had Amazon Fund ondersteuning van Arnold Brouwer, Rosalía Torrico, Erika Perez S. (Fundación Alerta Verde - Bolivia), Ed Verheij en Henk Waaijenberg (Agromisa - Wageningen) en Alwin Verhoek.

Mede dankzij financiële ondersteuning van het Rabofoundation Medewerkers Fonds, het WNF-INNO fonds, Stichting BEE en particulieren wordt dit project mogelijk gemaakt.

Steun dit project
Word vrijwilliger, doneer of 

 


Achtergrond

Presentatie schooltuinprogramma in Isuyama, Laurel Hanna (links).

In Peru werkt Amazon Fund samen met het Picaflor Research Centre in Puerto Maldonado, in de zuidoostelijke Amazone oerwoud provincie Madre de Dios. Het schooltuinproject is bedoeld om basisschoolleerlingen praktische ervaring met natuur op te laten doen.
Puerto Maldonado is jarenlang een pioniersstadje geweest, met paranoothandel, (illegale) kap van tropisch hardhout en praktisch ongecontroleerde goudwinning. Vanaf de jaren zeventig is het toerisme gestaag gegroeid en is met tientallen lodges en reisorganisaties inmiddels een belangrijke bron van inkomsten, mede doordat grote, nabije oerwoudgebieden tot nationaal park zijn verklaard. De stad is daarmee steeds belangrijker geworden. Veel kleine landeigenaren werken nog op hun eigen grond, maar hun gezin woont in de stad. Zo groeien er inmiddels kinderen in Puerto Maldonado op die zelden of nooit in aanraking komen met de natuur. Ons schooltuinproject voor basisscholen is bedoeld om daarin te voorzien.
Bij de officiële start, in het dorpje Isuyama nabij Puerto Malodonado werden de gereedschappen overhandigd die waren aangeschaft met hulp uit Nederland. Het geld ervoor was bijeengebracht door leerlingen van het Heerbeeck College uit Brabant. Die Nederlandse leerlingen waren zelf in Isuyama aanwezig tijdens een bijzondere schoolexcursie en werden er hartelijk ontvangen. Ruim een jaar hadden ze zich op deze reis voorbereid, onder andere door hard te werken voor de reissom en om geld op te halen voor de door hen in Peru bezochte projecten.
Door een maandenlange onderwijsstaking verliep de start in 2017 moeizaam. Maar in 2018 is hard gewerkt aan en in de schooltuin van Isuyama, met vallen en opstaan. Vooraf was het belang duidelijk van water geven in perioden van kieming en droogte, schaduw tegen de brandende zon, maatregelen tegen heftige regenbuien en bescherming tegen rondscharrelende huisdieren als kippen en geiten.

Leerling Heerbeeck College overhandigt gereedschap.

Maar hoe dat precies te doen is in de praktijk niet altijd even makkelijk. Het was bijvoorbeeld niet genoeg om de schooltuin te omheinen. De toegang moest bovendien zo geconstrueerd worden dat die uit zichzelf sloot. Zo wordt voorkomen dat één keer niet opletten tot een geplunderde tuin leidt. Ook het beschermen van jonge planten tegen de brandende zon kon niet wachten tot omringende palmbomen groot genoeg zijn om daarvoor te zorgen. Kleine, door de leerlingen zelf gemaakte afdakjes met gras bleken (vaak) voldoende. De gemeenschap steunt het project van harte, wat goede hoop geeft voor de komende jaren. Aan het einde van het groeiseizoen, eind 2018, was een groep Nederlandse toeristen op bezoek. Die waren onder de indruk van wat er gepresteerd was.
Middenin Puerto Maldonado is in 2018 ook het Colegio Trilce gestart met een schooltuin. De omstandigheden zijn er zeer verschillend met die in Isuyama. De school heeft een flink, ommuurd terrein. Een rommelhoek naast het schoolvoetbalveldje werd opgeruimd en ingericht als schooltuin. Het beschilderen van alle mogelijke potten en bakken om zaden in te laten kiemen werd een creatieve activiteit voor de jongste leerlingen. Kippen en geiten vormen hier geen probleem. De grootste uitdaging werd het om de tuin aan alle kanten af te schermen tegen afzwaaiende ballen van het veelgebruikte voetbalveldje. Allerlei verschillende gewassen leverden in de loop van het seizoen eetbare bladeren en vruchten op. Hoewel de productie in totaal niet groot was, was het enthousiasme van de leerlingen en de docenten groot. Meerdere scholen uit de omgeving hebben aangegeven in de toekomst deel te willen nemen aan het project.
De coördinatie is in handen van Laurel Hanna van het Picaflor Research Centre.

Waarom ondersteunt Amazon Fund natuur- en milieueducatie
Het Amazone regenwoud wordt bedreigd door illegale houtkap, bosbranden, vervuiling, olie-exploitatie, mijnbouw, aanleg van wegen en grootschalige plantages. Inheemse bewoners en hun culturen staan onder druk. Amazon Fund is bezorgd over het voortbestaan van de regenwouden. Die zijn belangrijk voor ons allemaal. Regenwouden slaan enorme hoeveelheden CO2 op, hebben grote invloed op het klimaat wereldwijd, bevatten een ongekende soortenrijkheid, inclusief een schat aan medicinale gewassen, voorzien bewoners van drinkwater en voedsel en zijn een paradijs voor natuurliefhebbers. Het Amazoneregenwoud is het grootste regenwoud op aarde. Amazon Fund is ervan overtuigd dat natuur- en milieueducatie de beste manier is om de bewoners van het Amazonegebied bewust te maken van de noodzaak hun regenwoud te beschermen.